Beste vriend, vriendin, familie, oud collega en ieder ander die mij dierbaar is,

 

Ik stuur je deze brief omdat ik iets met jou wil delen. Het betreft mijn diepe verontrusting over de toestand waarin de wereld, Europa en ons land momenteel verkeren. Er staat meer op het spel dan jij en ik kunnen inschatten. Om maar meteen tot de kern te komen: in tal van landen loert het gevaar van opkomende fascisme. De rechtse krachten waarin fascistische tendensen in woord en gedrag te herkennen zijn, klinken dagelijks door in het nieuws. Denk aan de AfD in Duitsland (!!), het Rassemblement National in Frankrijk en aan landen waar een rechtsextremistisch bewind de lakens uitdeelt: Hongarije, Slowakije, Tsjechië. En in landen om ons heen, zoals Groot Brittannië, Oostenrijk, Polen, is een sterke opkomst van rechtsextremistische partijen te zien. En dan te bedenken dat Groot Brittannië zich al eens een rad voor de ogen heeft laten draaien met de uittreding uit de EU (Brexit) door een leugenachtige campagne van de eigen regering. Ja, het handelsmerk van extreem rechts is liegen of de feiten ontkennen of verdraaien als het te pas komt.

 .

Ook in ons land worden we met deze ontwikkeling geconfronteerd. Ik hoef de namen van Wilders en Baudet maar te noemen. Zij hebben goed gescoord bij de verkiezingen van een paar maanden geleden. En juist dat verontrust mij het meest, dat zoveel mensen verwachten dat de oplossing voor de vele problemen die ons land heeft van deze figuren moet komen. Ik zeg je, zij gaan geen enkel probleem oplossen want daar zijn ze helemaal niet op uit. Zij hebben alleen maar belang bij voortduren van de huidige wanorde want dat is hun voedingsbodem voor groei. Wij hebben gezien dat Wilders ook niet eens in staat is om oplossingen rond te krijgen; dat was te zien aan de klucht die hij zelf veroorzaakte met volstrekt onbekwame ministers die hij het veld instuurde. Een ploeg clowneske schertsfiguren die deden alsof zij aan het regeren waren. Ze waren ieder nog geen fractie waard van het riante salaris dat zij als minister of staatssecretaris maandelijks kregen als beloning voor hun wanprestatie.

 

Met het gedrag en de uitlatingen van bovengenoemde lieden koersen zij rechtstreeks af op een maatschappij volgens een autocratisch model. Dat betekent, als het hun lukt aan de macht te komen, dat zij het alleen voor het zeggen krijgen en dat willekeur, machtsmisbruik en corruptie de ruimte krijgen, naast de leugens en misleiding die ze nu al uitkramen. Als ze erin zouden slagen aan de touwtjes te gaan trekken is het eerste wat er aangaat de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. De publieke omroep zal een van de eerste slachtoffers zijn, want die is erg lastig voor autoritaire types omdat zij niets ophebben met kritische vragenstellers. Ze hoeven het niet eens allemaal zelf te bedenken hoe ze de rechtsstaat en de democratie te gronde zullen richten; Trump doet het ze dagelijks voor.

 

Wat Wilders en Baudet betreft is er nog iets dat meer dan verdacht is: Beiden voelen een openlijk beleden sympathie voor Rusland en haar president. Dat roept bij mij de vraag op of dit stel misschien landverrader in spé is.

Ik houd in de nabije toekomst een gewapend conflict tussen Rusland en Europa voor mogelijk. Dan moeten wij lieden die nu al heulen met de waarschijnlijke vijand niet onder ons hebben.

 

Er is veel om ongerust over te zijn en de vraag is wat we kunnen doen om het kwaad te keren. Wat in ieder geval niet werkt is op onze handen blijven zitten. Gelukkig is al een groot aantal organisaties in binnen- en buitenland actief om het verzet tegen de dreiging te organiseren. Denk aan Nederlandse initiatieven Investico, Follow the Money en De Correspondent. Zij geven krachtige signalen af, maar het is nog geen massabeweging. Om vrede te krijgen en te houden is er een diep doordrongen besef nodig dat we in gevaar verkeren en dat het verzet daartegen door de hele bevolking heen beseft moet worden. Er moet een dam worden opgeworpen om te voorkomen dat ons land afglijdt naar het moeras op rechts.

 

Als ik een aanbeveling mag doen, misschien wel het allerbelangrijkste: denk asjeblieft zelf goed na over wat er aan de hand is en wat jouw standpunt daarin moet zijn. Laat niet toe dat onze samenleving wordt ondermijnd en afgebroken. Dat klinkt misschien belerend, maar ik kan en mag niet zwijgen terwijl ik de kanker van het rechtsextremisme en fascisme bijna onbelemmerd zie voortwoekeren. Kom in verzet.

 

Als mijn boodschap je aanspreekt, verspreid deze dan onder je eigen naam in je eigen netwerk en/of sluit je aan bij een van de bovengenoemde initiatieven. Of doe iets vanuit jezelf.

 

Ben je het niet met mij eens of zie je het heel anders, laat het mij weten. Dan kunnen we het erover hebben.

 

Bert Dijksterhuis, 7 januari 2026, Den Andel.